Ongeneeslijk religieus …

Waar de publieke opinie er tot voor kort over eens was dat godsdienst een uitstervend fenomeen was, begint er nu twijfel te komen. Met name bij de Gen Z-ers – ruwweg de jongeren geboren tussen 1997 en 2012- lijkt er een grotere openheid voor geloofskwesties dan in de vorige generaties. In een column van Ignace Demaerel (van denktank Inspiratio), die gepubliceerd werd op de website van ‘Doorbraak’, staan een aantal feiten opgesomd die wijzen op een grotere belangstelling voor geloof. Een onderzoek van het Jongerenonderzoeksplatform (JOP) komt tot enigszins andere conclusies, maar kan ook niet om het feit heen dat er bij een deel van de bevolking toch een intensere interesse in zingeving is dan vroeger.

Om met de cijfers te beginnen: toen paus Franciscus België bezocht, vulde hij moeiteloos het koning Boudewijnstadion met 40.000 mensen. Het ‘Festival of Hope’ van de Amerikaanse evangelist Franklin Graham trok zo’n 13.000, voornamelijk evangelische, jongeren naar de ING-arena. Ook kleinschaliger initiatieven als het art of Faith Festival kan zich verheugen in een toenemend bezoekersaantal. In Nederland is de tendens nog duidelijker, met de EO-jongerendag (15.000 deelnemers) en de Pinksterconferentie van Opwekking (zo’n 60.000 aanwezigen).

Los van deze massale bijeenkomsten, is er een duidelijke toename te zien op individueel vlak: zo steeg het aantal Franse katholieke volwassenen die zich lieten dopen in één jaar tijd met 45 procent, en een gelijkaardig fenomeen doet zich in België voor: in 2025 schreven meer dan 500 gelovigen zich in voor het doopsel. De tendens lijkt dus duidelijk. Maar is daarmee de secularisatie een halt toegeroepen? Het hangt er van af hoe en waar je kijkt…

Actiever geloven
De conclusie van JOP is dat er op zich aan de ontkerkelijking geen einde is gekomen. Steeds minder mensen beschouwen zich als gelovigen. Maar er is een paradox: wie nog wel gelooft, doet dat vaak actiever. Volgens godsdienstsocioloog Wim Vandewiele (KU Leuven) is dat typisch een van de kenmerken van een post-seculiere ontwikkeling: “Religie is niet verdwenen, maar verandert van vorm. We leven niet in een tijd van heropleving, maar van herinterpretatie. Jongeren nemen afstand van religie als vaste, opgelegde structuur. Ze maken hun geloof meer tot een persoonlijke vrije keuze”.

Ook Ignace Demaerel wijst in zijn artikel op het belang van een persoonlijke keuze – en op de noodzaak ervan. Dat neemt niet weg dat ‘de kerk’ als zodanig nog maar weinig aantrekkingskracht blijkt uit te oefenen. Oude rituelen, een duidelijke omlijnde structuur en theologie, het zijn zaken die door veel jongeren worden afgewezen. Het gevolg is dat geloven steeds meer een kwestie wordt van het samenstellen van een ‘eigen menu’. Dat kan een mix zijn van christelijke elementen, maar kan evengoed aangevuld worden met concepten uit andere godsdiensten. Soms is het alleen het sociale aspect van de Bijbel dat wordt omarmd, zonder de waarden en normen die er aan ten grondslag liggen. Of ook zonder Christus zelf.

Honger
En toch, er is een groeiende honger naar geloof. Tot op zekere hoogte kan dit, volgens Ignace Demaerel, verklaard worden van sociologisch of psychologische hoek: de toenemende onzekerheden en angsten, de vele crisissen op het vlak van wereldvrede, negatieve klimaatvooruitzichten, het slechte psychische welbevinden bij jongeren, het uiteenvallen van het sociale weefsel. Het kunnen redenen zijn, maar de verklaring volstaat voor hem ten diepste niet. Hij ziet ook een ‘verticale’ uitleg: “De mens is niet gemaakt voor enkel eten-drinken-slapen, het beperkte hier-en-nu. Deze jongeren ervaren een authentieke geestelijke behoefte. De mens blijk ‘ongeneeslijk religieus’ te zijn. Het materialisme en hedonisme van de consumptiemaatschappij gaan na een tijd vervelen. ‘De mens leeft niet van brood alleen’, zei Jezus al. Zijn geest is rusteloos en zoeken naar de hogere waaromvragen: er moet toch meer zijn dan dit alles?”

Waar gaat de zoektocht naar zingeving toe leiden? Vandewiele: “We hoeven geen schrik te hebben dat we terugkeren naar het Rooms-Katholieke Vlaanderen van vroeger. Wat vandaag gebeurt, is iets fundamenteel anders”. Laten we hopen dat het wel een terugkeer is naar Jezus Christus, die het leven van mensen en de maatschappij daadwerkelijk kan veranderen.

Het volledige artikel van Ignace Demaerel is te vinden op de website van Inspiratio.
https://inspiratio-denktank.be/2025/11/25/jongeren-op-spirituele-zoektocht/