Op Zoek naar Lewis
Een meisje verstopt zich in een oude kleerkast op zolder en merkt tot haar grote verbazing dat die geen achterwand heeft. Als ze nieuwsgierig verder stapt, komt ze in een andere wereld, een ander land terecht: Narnia. Die fantasie was het vertrekpunt voor de schrijver C.S. Lewis, die zo’n 75 jaar geleden het eerste van de zeven delen van zijn ‘kronieken’ over het betoverde land uitbracht. Maar hij was veel meer dan een kinderboekenschrijver. In de Engelstalige wereld is ook de rest van zijn uitgebreide oeuvre heel bekend, en had – en heeft – hij grote invloed op de denkwereld van zijn omgeving. Wie was die man, die een ongebreidelde fantasie aan een broodnuchtere realiteit koppelde? Een man die het geloof van zijn jonge jaren vaarwel zei, maar het later tot zijn eigen ontzetting terug omarmde. Maak kennis met Lewis, in vier afleveringen en vier thema’s: Verbeelding, Mythes, Sehnsucht en Vervulling.
Wat zou het leven zijn zonder verbeelding? Niet alleen om weg te dromen van de rauwe realiteit van het dagelijkse leven, maar ook als een manier om de complexiteit van het bestaan beter te doorgronden. Zelfs de wetenschap komt tot onverwachte ontdekkingen door onbekende, en soms ook ondenkbare wegen te bewandelen. Voor Lewis was de verbeelding een welkome aanvulling op de ratio. Om die combinatie te doorgronden, is het een must om op zoek te gaan naar deze academicus en auteur. Waar kan dat beter dan in de plaats waar de uit Ierland afkomstige Lewis het grootste deel van zijn leven doorbracht? Op verschillende plaatsen wordt de herinnering van de man die in 1963 overleed, nog altijd springlevend gehouden. Bijvoorbeeld in The Kilns, het charmante Engelse landhuis dat nu een museum en een onderzoekscentrum is. En op het domein rond het gebouw, dat alle elementen van Narnia uitadement, zoals directeur Debbie Higgens uitgebreid uitlegt ....
De Duitse heavy metal band Rammstein bezingt in een van haar nummers de ‘Sehnsucht’. Wat ze daar precies mee bedoelen, blijft onduidelijk – en dat is wellicht kenmerkend voor het begrip. Oxford-professor Simon Horobin geeft in het Magdalen College uitleg bij de term. In het Nederlands bestaat er eigenlijk geen exacte vertaling voor, maar ‘heimwee’ komt het dichtste bij. Niet zozeer het terugverlangen naar een specifieke plaats of gebeurtenis, maar eerder het uitkijken naar iets wat nog komen moet. Je zou kunnen zeggen: de reis is leuker dan de bestemming, of in de woorden van het Nederlandse ‘Tröckener Kecks’: De jacht is mooier dan de vangst. Geen weemoed maar 'joy', aldus Lewis. Vekeman: “Als je geen verlangen meer hebt, als je alles hebt wat je hartje begeert, dan is dat ongeveer het moment dat je sterft van verveling”.
De Middeleeuwse literatuur is voor meeste mensen niet echt toegankelijk, maar voor C.S. Lewis was ze gesneden koek. Als academicus bouwde hij zijn carrière rond de geschriften uit die periode, en was hij gefascineerd door de oude Noordse mythen. Ook de Griekse mythologie boeide hem mateloos. Voor de Oxford-professor waren die verhalen uit een ver verleden meer dan pure verzinsels. Ooit schreven mensen deze teksten die wellicht deels verzonnen waren, maar eveneens een diepere waarheid onthulden. Zo ziet de Vlaamse auteur Christophe Vekeman het ook: “Mythische verhalen kunnen ervaren worden als betekenisvol voor de maatschappij, voor de wereld waarin wij leven, voor de mensen die we zijn”. Soms bevatten mythes niet alleen waarheid, maar zijn ze gewoon waar – een opinie die Lewis en Vekeman delen.
In de Tweede Wereldoorlog trad C.S. Lewis, enigszins ongewild, uit zijn vertrouwde academische universiteitsomgeving van Oxford. De BBC vroeg de geleerde om de bevolking toe te spreken over een aantal geloofsvragen. De verstokte atheïst was immers een verdediger van het christelijke geloof geworden. Oxford-professor Simon Horobin legt in deze laatste aflevering uit hoe J.R.R. Tolkien, schrijver van ‘In de ban van de Ring’, lange gesprekken met Lewis had en hem steeds verder overtuigde. Zo ontdekte hij de ultieme vervulling van de menselijke zoektocht. En ook onze zoektocht komt ten einde met een bijzondere ontmoeting aan het graf van Lewis, op het serene kerkhof van de Holy Trinity Church, net buiten Oxford.